عدالت در تخصیص منابع با معیار نیاز و عملکرد

به گزارش نبض سلامت؛ دکتر نقی شهابی‌مجد در جلسه هم‌اندیشی تهیه و تدوین پیش‌نویس اجرای موافقت‌نامه بین سازمان غذا و دارو و دانشگاه‌های علوم پزشکی، با اشاره به محدودیت منابع و ضرورت افزایش بهره‌وری اظهار کرد: در شرایط محدودیت منابع، برنامه‌ریزی باید به گونه‌ای انجام شود که تخصیص اعتبارات بیشترین اثربخشی را در ارتقای عملکرد حوزه غذا و دارو و پاسخ به نیازهای واقعی مردم داشته باشد.

وی افزود: نقطه شروع برنامه‌ریزی و تخصیص منابع باید «نیازسنجی» باشد؛ به این معنا که نیازهای واقعی دانشگاه‌ها و معاونت‌های غذا و دارو بر اساس مأموریت‌ها، حجم فعالیت، ظرفیت‌های موجود، شکاف‌های زیرساختی و اولویت‌های بهداشتی و درمانی شناسایی و سپس درباره نحوه حمایت تصمیم‌گیری شود.

معاون توسعه مدیریت و منابع سازمان غذا و دارو با تأکید بر رویکرد «تخصیص مبتنی بر عملکرد» تصریح کرد: صرف برخورداری از منابع نمی‌تواند معیار مناسبی برای تخصیص اعتبارات باشد، بلکه میزان فعالیت، کیفیت عملکرد، سطح نیاز و نقشی که هر معاونت غذا و دارو در اجرای مأموریت‌های حاکمیتی ایفا می‌کند، باید در تصمیم‌گیری‌ها مورد توجه قرار گیرد.

دکتر شهابی‌مجد با اشاره به ماهیت حاکمیتی مأموریت‌های معاونت‌های غذا و داروی دانشگاه‌های علوم پزشکی گفت: کنترل و پایش آلاینده‌ها، سموم، فرآورده‌های غذایی، دارویی و سایر اقلام تحت نظارت، بخشی از زنجیره یکپارچه نظارت بر سلامت است که سازمان غذا و دارو و دانشگاه‌های علوم پزشکی در آن نقش مکمل دارند؛ بنابراین برنامه‌ریزی منابع نیز باید متناسب با این زنجیره و با هدف مشترک ارتقای سلامت مردم انجام شود.

وی با تأکید بر اهمیت جایگاه سازمان غذا و دارو اظهار کرد: با توجه به جایگاه و مأموریت‌های سازمان، ضروری است ظرفیت‌های موجود در دانشگاه‌های علوم پزشکی و معاونت‌های غذا و دارو نیز متناسب با نیازهای هر منطقه تقویت شود. افزایش هماهنگی، پشتیبانی کارشناسی و بهره‌گیری مؤثرتر از ظرفیت‌های موجود می‌تواند به اجرای منسجم‌تر مأموریت‌های حوزه غذا و دارو و ارتقای کیفیت خدمات منجر شود.

معاون توسعه مدیریت و منابع سازمان غذا و دارو، ساماندهی فرآیند درآمد و هزینه در حوزه دارو را یکی دیگر از محورهای مهم همکاری با دانشگاه‌ها دانست و گفت: استفاده صحیح از ظرفیت‌های مالی موجود، مستلزم شفافیت در جریان منابع و مصارف، تعیین مسئولیت‌ها و ایجاد سازوکارهای مشخص برای نظارت و پاسخگویی است.

وی ادامه داد: حمایت سازمان از دانشگاه‌های علوم پزشکی باید بر اساس شاخص‌های روشن، برنامه‌های مصوب و اولویت‌های مشخص انجام شود. در چنین رویکردی، عدالت در تخصیص منابع به معنای توزیع یکسان اعتبارات نیست، بلکه منابع باید متناسب با سطح نیاز، مأموریت، عملکرد و اولویت‌های هر مجموعه تخصیص یابد.

دکتر شهابی‌مجد با اشاره به حمایت‌های زیرساختی سازمان غذا و دارو گفت: در بخش سرمایه‌ای از جمله تأمین تجهیزات و توسعه فضاهای مورد نیاز، فرآیندها باید مبتنی بر ارزیابی نیاز و تأیید کارشناسی باشد تا از ایجاد ظرفیت‌های مازاد، خریدهای غیرضروری و تخصیص منابع خارج از اولویت جلوگیری شود و سرمایه‌گذاری‌ها بیشترین بازده را برای نظام سلامت ایجاد کنند.

وی درباره حمایت از پروژه‌های عمرانی معاونت‌های غذا و دارو نیز اظهار دشت: اولویت‌بندی طرح‌های عمرانی باید بر مبنای شاخص‌هایی از جمله میزان فعالیت، سطح نیاز، ظرفیت ارائه خدمت، وضعیت زیرساخت موجود و اهمیت مأموریت آن مجموعه انجام شود. بر این اساس، دانشگاه‌هایی که حجم و دامنه فعالیت بیشتری در حوزه غذا و دارو دارند، متناسب با نیاز و عملکرد خود می‌توانند در اولویت حمایت قرار گیرند.

معاون توسعه مدیریت و منابع سازمان غذا و دارو تأکید کرد: اعتبارات اختصاص‌یافته به حوزه غذا و دارو باید در چارچوب اهداف تعیین‌شده هزینه شود و مدیران مالی و معاونان توسعه دانشگاه‌ها مسئولیت مهمی در صیانت از منابع، کنترل مصارف و اطمینان از انطباق هزینه‌ها با برنامه‌های مصوب دارند.

وی با اشاره به موافقت‌نامه‌ها و تفاهم‌های منعقدشده میان سازمان غذا و دارو و دانشگاه‌های علوم پزشکی خاطرنشان کرد: این همکاری‌ها باید از یک توافق کلی به برنامه‌های اجرایی مشخص، قابل سنجش و قابل ارزیابی تبدیل شود. شفاف بودن تعهدات، شاخص‌های عملکرد، نحوه تخصیص منابع و سازوکار نظارت و گزارش‌دهی، از الزامات اجرای اثربخش این موافقت‌نامه‌هاست.

دکتر شهابی‌مجد افزود: در رویکرد مبتنی بر عملکرد، تخصیص منابع صرفاً یک فرآیند مالی نیست، بلکه بخشی از نظام حکمرانی و مدیریت عملکرد محسوب می‌شود و باید ارتباط روشنی میان منابع تخصیص‌یافته، اقدامات انجام‌شده، خروجی‌های قابل سنجش و نتایج حاصل از آن وجود داشته باشد.

وی در پایان گفت: هدف از این همکاری، صرفاً تأمین منابع یا اجرای پروژه‌های زیرساختی نیست، بلکه باید به ارتقای کیفیت و کارآمدی خدمات حوزه غذا و دارو، تقویت ظرفیت نظارتی دانشگاه‌ها و در نهایت ارتقای سلامت مردم منجر شود؛ تحقق این هدف نیز نیازمند برنامه‌ریزی مبتنی بر شواهد، تخصیص عادلانه منابع، شفافیت مالی و همکاری مستمر سازمان غذا و دارو و دانشگاه‌های علوم پزشکی است.