داروساز؛ سد آخر ایمنی بیمار

به گزارش نبض سلامت؛ دکتر نازیلا یوسفی به مناسبت روز جهانی ایمنی بیمار، با اشاره به شعار امسال با عنوان مراقبت ایمن برای بیماری‌های غیرواگیر با پیام مراقبت ایمن برای تمام عمر، اظهار داشت: این عنوان بر اهمیت ایمنی بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن در تمامی مراحل درمان تأکید دارد.

وی با اشاره به آمار جهانی افزود: بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، از هر ۱۰ بیمار در سراسر جهان، یک نفر در جریان دریافت مراقبت‌های سلامت دچار آسیب می‌شود و نزدیک به نیمی از این آسیب‌ها قابل پیشگیری است. در این میان، آسیب‌های ناشی از دارو و درمان سهم قابل توجهی از آسیب‌های قابل پیشگیری را به خود اختصاص می‌دهد.

دکتر یوسفی با اشاره به دسترسی آسان مردم به داروسازان تصریح کرد: بیمار معمولاً می‌تواند بدون نیاز به دریافت نوبت یا ارجاع، درباره داروی خود با داروساز گفت‌وگو کند. این ارتباط مستقیم، فرصت مناسبی برای شناسایی خطاهای احتمالی، بررسی شرایط بیمار و ارائه توصیه‌های لازم پیش از مصرف دارو فراهم می‌کند.

مدیرکل دفتر نظارت و پایش مصرف فرآورده‌های سلامت در تشریح وظایف داروسازان خاطرنشان کرد: تطبیق داروهای تحویلی با نسخه پزشک، بررسی تداخلات و ناسازگاری‌های دارویی، توجه به عوارض احتمالی، ارائه مشاوره و پاسخگویی به پرسش‌های بیمار و اعضای تیم درمان، از جمله وظایف مهم داروساز است. این موارد در بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن مانند دیابت و فشارخون اهمیت بیشتری دارد؛ چراکه مصرف طولانی‌مدت دارو می‌تواند احتمال بروز تداخلات و عوارض دارویی را افزایش دهد.

وی با اشاره به تجربیات بین‌المللی ادامه داد: مطالعات جهانی نشان می‌دهد حضور داروساز در تیم مراقبت از بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن می‌تواند به بهبود نتایج درمان کمک کند. داروسازان علاوه بر تحویل دارو، در بهینه‌سازی درمان و ارتقای ایمنی بیمار نیز نقش مؤثری ایفا می‌کنند.

دکتر یوسفی با تأکید بر اهمیت گزارش عوارض دارویی تصریح کرد: داروسازان به دلیل ارتباط مستقیم با بیمار و برخورداری از دانش تخصصی در حوزه داروشناسی، در موقعیت مناسبی برای شناسایی و گزارش عوارض ناخواسته داروها قرار دارند. همه شاغلان حرفه‌های پزشکی، از جمله داروسازان، موظف به گزارش عوارض و خطاهای دارویی مشاهده‌شده به مرکز ثبت و بررسی عوارض ناخواسته داروها به نشانی adr.ttac.ir هستند. این گزارش‌ها یکی از منابع مهم نظام فارماکوویژیلانس برای شناسایی نشانه‌های جدید ایمنی دارویی به شمار می‌رود.

وی با اشاره به اهمیت آموزش بیمار افزود: بخش قابل توجهی از خطاهای دارویی پس از خروج بیمار از داروخانه و هنگام مصرف دارو در منزل رخ می‌دهد. آموزش نحوه صحیح مصرف، زمان‌بندی، تداخلات غذایی و عوارض احتمالی می‌تواند از بسیاری از این خطاها پیشگیری کند. بیمار باید بداند داروی خود را چرا، چه زمانی و چگونه مصرف کند و در صورت بروز عارضه، موضوع را با تیم درمان در میان بگذارد. همچنین تشویق بیمار به پرسشگری و ایجاد فضای مناسب برای بیان نگرانی‌های دارویی، اهمیت زیادی دارد.

دکتر یوسفی در پایان تأکید کرد: ایمنی دارویی زنجیره‌ای است که از تجویز پزشک آغاز می‌شود، از داروخانه می‌گذرد و در خانه بیمار ادامه می‌یابد. هماهنگی میان اعضای تیم درمان و مشارکت آگاهانه بیمار، از عوامل مهم حفظ این زنجیره و کاهش خطاهای دارویی است.