هشدار متخصص علوم شناختی درباره ادعای «کدنویسی مغزی» با کتک‌درمانی؛ سوءاستفاده از مفهوم نوروپلاستیسیته
یک متخصص علوم شناختی با رد ادعای اصلاح عملکرد مغز از طریق کتک‌درمانی و آنچه «کدنویسی مغزی» نامیده می‌شود، تأکید کرد: استفاده از اصطلاحات علمی مانند نوروپلاستیسیته برای توجیه ضرب‌وشتم و مداخلات آسیب‌زا فاقد پشتوانه علمی است و چنین اقداماتی نه‌تنها به توان‌بخشی بیماران کمک نمی‌کند، بلکه می‌تواند پیامدهای جدی جسمی و روانی به همراه داشته باشد.
به گزارش نبض سلامت، دکتر نادر علیرضالو، متخصص علوم شناختی، در بررسی ادعای «کدنویسی مغزی» با استفاده از کتک‌درمانی، این ادعا را فاقد مبنای علمی دانست و نسبت به سوءاستفاده از مفاهیمی مانند نقشه مغزی، شبیه‌سازی ذهن و نوروپلاستیسیته برای توجیه روش‌های غیرعلمی هشدار داد.
وی اظهار داشت: نوروپلاستیسیته (Neuroplasticity) یا انعطاف‌پذیری عصبی، توانایی مغز برای تغییر، بازسازی و سازگاری ساختار و عملکرد خود در نتیجه تجربه، یادگیری، تکرار و تغییرات محیطی است.
نوروپلاستیسیته چیست و چگونه عمل می‌کند؟
علیرضالو با اشاره به دو جنبه اصلی انعطاف‌پذیری عصبی توضیح داد: نوروپلاستیسیته عملکردی (Functional Neuroplasticity) به توانایی مغز برای سازمان‌دهی مجدد عملکردها و استفاده از شبکه‌های عصبی سالم در جبران برخی عملکردهای آسیب‌دیده اشاره دارد.
وی افزود: نوروپلاستیسیته ساختاری (Structural Neuroplasticity) نیز به تغییر در اتصالات عصبی و ساختار سیناپسی مغز در نتیجه یادگیری، تمرین و تجربه مربوط می‌شود.
این متخصص علوم شناختی ادامه داد: قابلیت انعطاف‌پذیری عصبی می‌تواند در فرآیند توان‌بخشی افراد مبتلا به آسیب‌ها و اختلالات عصبی، از جمله سکته مغزی و فلج مغزی، نقش مهمی ایفا کند و به یادگیری مجدد یا بهبود برخی عملکردهای حرکتی و شناختی کمک کند.
وی با تأکید بر اهمیت تمرین و تکرار در فرآیند توان‌بخشی اظهار داشت: فعالیت‌های توان‌بخشی باید هدفمند، متناسب با شرایط بیمار و مبتنی بر شناخت علمی از عملکرد دستگاه عصبی باشند تا زمینه یادگیری و بهبود عملکرد فراهم شود.
ادعای کدنویسی مغز در یک یا چند جلسه فاقد پشتوانه علمی است
علیرضالو با انتقاد از استفاده ابزاری از مفهوم نوروپلاستیسیته تصریح کرد: ادعای «کدنویسی مغزی» در یک یا چند جلسه، بدون ارائه شواهد علمی معتبر، قابل پذیرش نیست.
وی افزود: فرآیند بهبود و بازآموزی عملکردهای عصبی در برخی بیماران ممکن است به روزها یا ماه‌ها تمرین و توان‌بخشی مستمر نیاز داشته باشد و نمی‌توان با ادعای تغییر فوری عملکرد مغز، مداخلات غیرعلمی را توجیه کرد.
این متخصص علوم شناختی تأکید کرد: واردکردن ضربه، ایجاد درد، ترس و شکنجه به‌هیچ‌وجه معادل تحریک هدفمند سیستم عصبی یا توان‌بخشی علمی نیست.
وی توضیح داد: تجربه‌های آسیب‌زا می‌توانند به شکل‌گیری خاطرات منفی، ترس و واکنش‌های نامطلوب رفتاری منجر شوند؛ بنابراین نمی‌توان از مفهوم انعطاف‌پذیری عصبی برای توجیه کتک‌زدن بیماران استفاده کرد.
روایت آسیب به کودک مبتلا به فلج مغزی پس از مداخله غیرمجاز
علیرضالو با اشاره به مواردی که به گفته وی در میان قربانیان این روش مشاهده شده است، اظهار داشت: در یکی از موارد، کودکی مبتلا به فلج مغزی که پیش از مداخله قادر به راه‌رفتن، هرچند با ضعف حرکتی، بود، پس از مواجهه با ضرب‌وشتم و مداخله غیرمجاز، دچار ترس شدید از گذاشتن پا روی زمین شد.
وی افزود: به گفته وی، این کودک پس از مداخله با کوچک‌ترین حرکت دچار گریه شدید شده و حملات تشنجی نیز در او مشاهده شده است.
این متخصص علوم شناختی با تأکید بر ضرورت جلوگیری از مداخلات آسیب‌زا، ادعای اصلاح عملکرد مغز از طریق کتک‌درمانی را غیرعلمی دانست و نسبت به پیامدهای چنین اقداماتی هشدار داد.
تفاوت روش‌های تخصصی کاردرمانی با ضرب‌وشتم و شکنجه
علیرضالو در ادامه با تشریح تفاوت مداخلات تخصصی توان‌بخشی با اقدامات آسیب‌زا اظهار داشت: در کاردرمانی، برخی روش‌های تحریک حسی، از جمله لمس و فشار عمقی یا سطحی، ممکن است بر اساس ارزیابی تخصصی و با هدف کمک به عملکردهای حسی و حرکتی مورد استفاده قرار گیرند.
وی افزود: استفاده از این روش‌ها نیازمند شناخت علمی از ساختار عصبی و عضلانی، آناتومی بدن و شرایط بالینی بیمار است.
این متخصص علوم شناختی تصریح کرد: متخصص کاردرمانی آموزش‌دیده با توجه به وضعیت بیمار، هدف درمان و اصول علمی، نوع و میزان تحریک حسی را تعیین می‌کند و تفاوت روش‌های تخصصی فشار و تحریک حسی با ضرب‌وشتم، شکنجه و واردکردن آسیب جسمی کاملاً روشن است.
وی با تأکید بر ضرورت انجام مداخلات توان‌بخشی توسط افراد دارای صلاحیت حرفه‌ای اظهار داشت: انجام این اقدامات بدون دانش تخصصی و آموزش معتبر می‌تواند سلامت بیمار را به خطر بیندازد.
هشدار درباره مداخلات افراد فاقد صلاحیت تخصصی
علیرضالو با اشاره به پرونده مورد بحث مدعی شد: افراد دخیل در این مداخلات فاقد صلاحیت علمی و تخصصی لازم بوده‌اند و اقداماتی که انجام داده‌اند، از حدود روش‌های درمانی خارج شده و ماهیت ضرب‌وشتم و آسیب‌رسانی داشته است.
وی تأکید کرد: نباید میان روش‌های علمی کاردرمانی و فیزیوتراپی با اقداماتی که موجب درد، ترس و آسیب به بافت‌های عصبی، اسکلتی و عضلانی می‌شوند، اشتباه گرفته شود.
این متخصص علوم شناختی در پایان، ادعای «کدنویسی مغزی» از طریق کتک‌درمانی را فاقد اعتبار علمی دانست و بر ضرورت استفاده از خدمات توان‌بخشی مبتنی بر شواهد و تحت نظارت متخصصان دارای صلاحیت تأکید کرد.
خبرهای مرتبط
هشدار مجلس درباره ۸۰ همت بدهی بیمه‌ها به داروخانه‌ها؛ پرداخت ۵ همت گره نقدینگی بازار دارو را باز نمی‌کند
رئیس کمیته دارو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با اشاره به بدهی حدود ۸۰ همتی سازمان‌های بیمه‌گر به داروخانه‌ها تأکید کرد: پرداخت ۵ همت از این مطالبات، هرچند اقدامی مثبت است، اما نمی‌تواند رونق قابل توجهی در بازار دارو ایجاد کند.
رئیس‌کل سازمان نظام پزشکی: سهم سلامت از تولید ناخالص داخلی به کمتر از ۴.۵ درصد رسیده است
رئیس‌کل سازمان نظام پزشکی با انتقاد از کاهش سهم سلامت از تولید ناخالص داخلی به کمتر از ۴.۵ درصد، تأخیر در پرداخت مطالبات مراکز درمانی و تعرفه‌گذاری دستوری خدمات پزشکی هشدار داد: تداوم مشکلات اقتصادی و ساختاری نظام سلامت می‌تواند دسترسی مردم به خدمات تخصصی و استمرار فعالیت مراکز درمانی را با چالش‌های جدی مواجه کند.
مدیرکل داروی سازمان غذا و دارو: تحول صنعت داروسازی نیازمند میدان دادن به پژوهشگران جوان است
مدیرکل داروی سازمان غذا و دارو با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت نسل جدید متخصصان اعلام کرد: توسعه صنعت داروسازی صرفاً به سرمایه‌گذاری و تجهیزات وابسته نیست و مشارکت مؤثر پژوهشگران جوان و متخصصان خلاق در حوزه‌های پژوهش، تولید و تصمیم‌گیری، نقش مهمی در توسعه فناوری‌های نوین دارویی دارد.