رئیس کمیسیون دارو و تجهیزات سازمان نظام پزشکی: مطالبات حوزه دارو از ۲۵۰ همت عبور کرده است/ نقدینگی به پاشنه آشیل امنیت دارویی تبدیل شده

به گزارش نبض سلامت، دکتر یدالله سهرابی، رئیس کمیسیون دارو و تجهیزات سازمان نظام پزشکی، در آستانه روز داروساز با اشاره به ظرفیت‌های صنعت دارویی کشور گفت: صنعت داروسازی ایران از نظر علمی، نیروی انسانی متخصص و زیرساخت تولید از صنایع توانمند کشور است و در حوزه‌هایی همچون داروهای بیوتکنولوژیک، نوترکیب، ضدسرطان و برخی فرآورده‌های دارای فرمولاسیون پیچیده ظرفیت‌های قابل توجهی ایجاد شده است.

وی با بیان اینکه مسئله اصلی امروز صنعت دارو کمبود دانش یا نیروی انسانی نیست، افزود: مشکلات اقتصادی، نقدینگی، قیمت‌گذاری دستوری و محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها موجب شده این ظرفیت علمی و تولیدی به‌طور کامل مورد استفاده قرار نگیرد.

۱۸ هزار و ۳۰۰ داروخانه در زنجیره دارویی کشور فعالیت می‌کنند

سهرابی با اشاره به گستردگی شبکه دارویی کشور گفت: ۲۷ دانشکده داروسازی، ۳۵ هزار داروساز عضو سازمان نظام پزشکی، ۱۸ هزار و ۳۰۰ داروخانه، بیش از ۱۰۰ کارخانه تولیدکننده دارو، ۵۰ شرکت تولیدکننده مواد اولیه و بسته‌بندی و صدها هزار شاغل مستقیم و غیرمستقیم در حوزه دارو فعالیت می‌کنند.

وی داروخانه‌ها را ویترین نظام سلامت دانست و تأکید کرد : شبکه دارویی، از تولید و توزیع تا بیمارستان، دانشگاه و داروخانه، یکی از گسترده‌ترین زنجیره‌های ارائه خدمات سلامت در کشور است.

بحران نقدینگی در تمام زنجیره دارو

رئیس کمیسیون دارو و تجهیزات سازمان نظام پزشکی، مشکل نقدینگی را تقریباً فراگیر در کل زنجیره تأمین دارو دانست و گفت: منشأ اصلی این وضعیت فاصله طولانی میان تولید و فروش دارو با زمان دریافت مطالبات است.

وی توضیح داد: دارو تولید و وارد شبکه توزیع می‌شود و بیمار نیز آن را دریافت می‌کند، اما منابع مالی با تأخیر از بیمه‌ها و بخش‌های دولتی به زنجیره بازمی‌گردد؛ در حالی که شرکت‌ها برای خرید و واردات مواد اولیه، پرداخت حقوق، انرژی، بسته‌بندی و سایر هزینه‌های تولید به نقدینگی نیاز دارند.

سهرابی تأکید کرد: راهکار اصلی، پرداخت منظم و به‌موقع مطالبات و ایجاد چرخه مالی قابل پیش‌بینی است و بدون اصلاح این چرخه، تزریق مقطعی منابع اثر پایداری نخواهد داشت.

تأخیر مطالبات می‌تواند به کاهش تولید و کمبود دارو منجر شود

این عضو شورای عالی نظام پزشکی با انتقاد از تأخیر در پرداخت مطالبات داروخانه‌ها و شرکت‌های دارویی گفت: اولین اثر این تأخیر، کاهش قدرت خرید مواد اولیه است. ممکن است یک شرکت از نظر ظرفیت کارخانه، نیروی انسانی و توان علمی و فنی آماده تولید باشد، اما منابع کافی برای خرید مواد اولیه و بسته‌بندی یا پرداخت هزینه‌های جاری نداشته باشد.

وی افزود: ادامه این شرایط می‌تواند کاهش تولید، افزایش بدهی شرکت‌ها، استفاده بیشتر از تسهیلات بانکی، تعدیل نیرو، افزایش بیکاری و ایجاد وقفه در تولید را به دنبال داشته باشد و در نهایت به بروز مشکلات و کمبود در برخی داروهای خاص و حیاتی منجر شود.

«غیرقابل پیش‌بینی بودن زمان پرداخت، یک مشکل جدی است»

سهرابی با بیان اینکه فاصله فروش تا وصول مطالبات در بخش‌هایی از زنجیره به چندین ماه می‌رسد، گفت: مسئله فقط طولانی بودن دوره وصول نیست؛ غیرقابل پیش‌بینی بودن زمان پرداخت نیز یک مشکل جدی است.

به گفته وی، هنگامی که شرکت‌ها ندانند منابع حاصل از فروش چه زمانی بازمی‌گردد، امکان برنامه‌ریزی دقیق برای خرید مواد اولیه و تولید را از دست می‌دهند.

۲۵۰ همت مطالبات حوزه دارو تا خردادماه

رئیس کمیسیون دارو و تجهیزات سازمان نظام پزشکی با اشاره به وضعیت مطالبات اظهار داشت: براساس گزارش‌ها، میزان مطالبات حوزه دارو تا خردادماه سال جاری ۲۵۰ همت بوده و به‌طور قطع این رقم تاکنون افزایش یافته است.

وی همچنین به درخواست ۱۹۰ همت منابع اضافی در کنار ۸۵ همت یارانه دارو اشاره کرد و گفت: در صورت عملیاتی شدن این موضوع، می‌توان تا حدی به بهبود وضعیت دارو کمک کرد.

دارویار بدون منابع پایدار به اهداف خود نمی‌رسد

سهرابی یکی از مشکلات اساسی طرح دارویار را تأخیر در تأمین و پرداخت منابع دانست و گفت: فلسفه دارویار این بود که با انتقال یارانه دارو از ارز ترجیحی به بیمه‌ها، قیمت دارو برای مصرف‌کننده کنترل شود و پرداخت از جیب مردم افزایش پیدا نکند.

وی ادامه داد: اگر منابع بیمه‌ای با تأخیر پرداخت شود، فشار مالی به زنجیره منتقل می‌شود؛ داروخانه دیرتر مطالبات خود را دریافت می‌کند، شرکت پخش دیرتر به پول خود می‌رسد و تولیدکننده نیز با تأخیر به منابع دسترسی پیدا می‌کند.

این داروساز تأکید کرد: منابع دارویار باید متناسب با هزینه واقعی و روزآمد زنجیره دارو تعیین شود و با افزایش هزینه مواد اولیه، دستمزد، حمل‌ونقل، انرژی و سایر هزینه‌ها تطبیق پیدا کند.

تحریم فقط واردات ماده اولیه را هدف قرار نداده است

سهرابی درباره تأثیر تحریم‌ها گفت: محدودیت‌ها فقط واردات مواد اولیه را دشوار نکرده، بلکه تأمین تجهیزات و ماشین‌آلات، قطعات یدکی، انتقال پول، بیمه و حمل‌ونقل را نیز تحت تأثیر قرار داده است.

وی با تأکید بر ضرورت افزایش تاب‌آوری زنجیره تأمین افزود: حفظ ذخایر استراتژیک مواد اولیه و دارو اهمیت زیادی دارد، زیرا هر اختلال در حمل‌ونقل، تأمین ارز یا انتقال منابع مالی می‌تواند مستقیماً بر تولید اثر بگذارد.

افزایش قیمت دارو باید با افزایش پوشش بیمه‌ای همراه باشد

رئیس کمیسیون دارو و تجهیزات سازمان نظام پزشکی گفت: افزایش قیمت دارو زمانی فشار سنگینی به مردم وارد می‌کند که پوشش بیمه‌ای متناسب با آن افزایش نیابد. هدف باید این باشد که افزایش هزینه‌های تولید تا حد امکان به مصرف‌کننده منتقل نشود و اقشار کم‌برخوردار مورد حمایت قرار گیرند.

وی در عین حال تأکید کرد: صنعت دارو نیز نمی‌تواند برای مدت طولانی محصول را پایین‌تر از هزینه واقعی تولید و عرضه کند؛ زیرا این وضعیت می‌تواند تولید برخی داروها را زیان‌ده کرده و در بلندمدت به کاهش تولید و کمبود منجر شود.

«هر کمبود دارویی باید جداگانه ریشه‌یابی شود»

سهرابی با بیان اینکه کمبود دارو یک علت واحد ندارد، گفت: در یک قلم ممکن است مشکل تأمین ماده اولیه باشد و در قلم دیگر نقدینگی، قیمت‌گذاری یا توزیع عامل اصلی باشد.

وی تأکید کرد : زنجیره تأمین هر دارو باید از ابتدا تا انتها بررسی شود تا مشخص شود مشکل در تولید، تخصیص ارز، تأمین ماده اولیه، قیمت‌گذاری، نقدینگی، توزیع یا پرداخت مطالبات قرار دارد.

مطالبات داروخانه، پخش و تولیدکننده زنجیره‌ای تسویه شود

رئیس کمیسیون دارو و تجهیزات سازمان نظام پزشکی، اقدام فوری مورد نیاز را «تزریق هدفمند، هوشمند و سریع نقدینگی به کل زنجیره دارو و تسویه مطالبات معوق» عنوان کرد و گفت: پرداخت منابع نباید صرفاً به یک بخش از زنجیره محدود شود.

سهرابی تأکید کرد: منابع باید به شکلی تخصیص پیدا کند که مطالبات داروخانه‌ها، شرکت‌های پخش و تولیدکنندگان به‌صورت زنجیره‌ای تسویه شود و همزمان برنامه مشخصی برای تأمین ارز و مواد اولیه تولیدکنندگان وجود داشته باشد.

وی در پایان خاطرنشان کرد: حفظ نقدینگی صنعت دارو، بخشی از سیاست تأمین امنیت دارویی کشور است و کمبود دارو برای بیماران مزمن، خاص، اورژانسی و بیماری‌های دیر‌درمان می‌تواند پیامدهای جدی و حتی مرگ‌آفرین داشته باشد.