تغییر مسیر تأمین داروی افغانستان؛ هند و روسیه در پی سهم بیشتر از بازار دارویی منطقه

به گزارش نبض سلامت، بازار دارویی افغانستان در پی محدودیت‌های تجاری با پاکستان و تصمیم طالبان برای توقف واردات دارو از این کشور، با تغییراتی در ساختار تأمین مواجه شده است.

بر اساس گزارشی تحلیلی منتشرشده در روزنامه ۸صبح افغانستان، پاکستان طی سال‌های گذشته به دلیل همجواری جغرافیایی، هزینه پایین حمل‌ونقل و شبکه گسترده توزیع، یکی از تأمین‌کنندگان اصلی دارو و تجهیزات پزشکی افغانستان بوده است؛ اما اختلافات سیاسی و بسته‌شدن مسیرهای تجاری، این وابستگی را با چالش مواجه کرده است.

هند؛ گزینه اصلی برای جایگزینی داروهای پاکستانی

در شرایط جدید، هند به‌عنوان یکی از گزینه‌های مهم برای تأمین داروهای مورد نیاز افغانستان مطرح شده است.

ظرفیت گسترده صنعت داروسازی هند در تولید داروهای ژنریک، واکسن و تجهیزات پزشکی، زمینه افزایش حضور شرکت‌های دارویی این کشور در بازار افغانستان را فراهم کرده است.

بااین‌حال، نبود مرز مشترک میان هند و افغانستان و وابستگی به مسیرهای ترانزیتی، از مهم‌ترین موانع گسترش سریع صادرات دارویی هند به این کشور محسوب می‌شود.

افزایش اهمیت بندر چابهار در زنجیره تأمین دارو

یکی از موضوعات قابل توجه در تغییر مسیر تجارت دارویی افغانستان، نقش بندر چابهار ایران به‌عنوان مسیر جایگزین برای انتقال کالا از هند است.

استفاده از این مسیر می‌تواند وابستگی افغانستان به گذرگاه‌های تجاری پاکستان را کاهش دهد و امکان تنوع‌بخشی به مسیرهای تأمین دارو و تجهیزات پزشکی را فراهم کند.

بااین‌حال، هزینه‌های حمل‌ونقل و محدودیت‌های زیرساختی همچنان از چالش‌های توسعه این مسیر به شمار می‌روند.

ورود روسیه به همکاری‌های دارویی با افغانستان

روسیه نیز در ماه‌های اخیر برای گسترش همکاری با افغانستان در حوزه دارو، واکسن، تجهیزات پزشکی و انتقال فناوری اعلام آمادگی کرده است.

گفت‌وگوهای مقام‌های حوزه سلامت دو کشور و بررسی زمینه‌های همکاری با شرکت‌های داروسازی روسیه نشان می‌دهد که کابل به دنبال متنوع‌سازی منابع واردات دارو است.

با وجود این، فاصله جغرافیایی، هزینه‌های حمل‌ونقل و محدودیت شبکه توزیع، می‌تواند مانع جایگزینی سریع روسیه با تأمین‌کنندگان سنتی بازار افغانستان شود.

نگرانی از گسترش بازار غیررسمی دارو

در کنار تلاش برای توسعه واردات از هند و روسیه، استمرار ورود غیررسمی برخی داروهای پاکستانی از مرزهای افغانستان، یکی از چالش‌های نظارت بر بازار دارویی این کشور عنوان شده است.

اختلاف قیمت میان داروهای وارداتی رسمی و فرآورده‌های عرضه‌شده از مسیرهای غیررسمی می‌تواند بر رفتار مصرف‌کنندگان و عملکرد شبکه توزیع اثر بگذارد.

این وضعیت همچنین اهمیت کنترل اصالت فرآورده‌ها، رعایت استانداردهای نگهداری و تقویت نظارت بر زنجیره تأمین دارو را افزایش می‌دهد.

جایگاه ایران در تحولات بازار دارویی افغانستان

تغییر مسیر تجارت دارویی افغانستان از منظر صنعت داروسازی ایران نیز قابل توجه است.

علاوه بر ظرفیت ترانزیتی بندر چابهار، همکاری‌های دارویی میان ایران و افغانستان در زمینه تولید، واردات و ارزیابی کیفیت فرآورده‌ها نیز مطرح بوده است.

بااین‌حال، افزایش نقش ایران در این بازار به عواملی از جمله توافق‌های تجاری، زیرساخت‌های حمل‌ونقل، الزامات ثبت دارو و رقابت‌پذیری محصولات بستگی خواهد داشت.

در مجموع، تحولات بازار دارویی افغانستان نشان می‌دهد که امنیت تأمین دارو تنها به ظرفیت تولید وابسته نیست، بلکه دسترسی به مسیرهای پایدار تجاری، تنوع تأمین‌کنندگان و نظارت مؤثر بر کیفیت و اصالت فرآورده‌ها نیز در آن نقش تعیین‌کننده دارد.