هوش مصنوعی در مسیر تبدیل‌شدن به زیرساخت سلامت؛ کشورها چگونه برای عصر جدید آماده می‌شوند؟
هوش مصنوعی از یک فناوری آزمایشگاهی فاصله گرفته و به زیرساختی اثرگذار بر اقتصاد و خدمات عمومی از جمله سلامت تبدیل شده است. بررسی الگوهای حکمرانی این فناوری در کشورهای مختلف نشان می‌دهد رقابت جهانی AI تنها بر توسعه الگوریتم‌ها متمرکز نیست و داده، زیرساخت محاسباتی، سرمایه‌گذاری و نحوه تنظیم‌گری نیز به بخش مهمی از این رقابت تبدیل شده‌اند؛ تحولاتی که می‌تواند آینده نظام‌های سلامت را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
به گزارش نبض سلامت، روزنامه دنیای اقتصاد در گزارشی با بررسی مدل‌های حکمرانی هوش مصنوعی در جهان نوشته است که این فناوری طی سال‌های اخیر از یک فناوری آزمایشگاهی به یک زیرساخت اقتصادی تغییر موقعیت داده و به یکی از ابزارهای عملیاتی انقلاب صنعتی جدید تبدیل شده است.
بر اساس این گزارش، تصمیم‌هایی که امروز درباره الگوریتم‌ها، داده‌ها، مدل‌های زبانی، مراکز داده و کاربردهای هوش مصنوعی گرفته می‌شود، تنها بر صنعت فناوری اثرگذار نیست؛ بلکه پیامدهای آن به حوزه‌هایی مانند بازار کار، خدمات مالی و سلامت نیز رسیده است.
سلامت در میانه رقابت جهانی هوش مصنوعی
ورود سلامت به این معادله از آن جهت اهمیت دارد که توسعه هوش مصنوعی دیگر صرفاً به تولید یک نرم‌افزار یا مدل جدید محدود نیست. داده و زیرساخت‌های پردازشی به عناصر مهم توسعه این فناوری تبدیل شده‌اند و تصمیم کشورها درباره نحوه توسعه و حکمرانی AI می‌تواند مسیر استفاده از آن در بخش‌های مختلف از جمله خدمات سلامت را شکل دهد.
دنیای اقتصاد در گزارش خود تأکید می‌کند که عقب‌ماندن کشورها، صنایع و کسب‌وکارها از تحولات هوش مصنوعی می‌تواند موقعیت آنها را در چرخه رقابت تحت تأثیر قرار دهد. این گزارش به همین دلیل، رویکرد کشورهای مختلف در مواجهه با AI را از منظر «مدل حکمرانی» بررسی کرده است.
رقابت فقط بر سر الگوریتم نیست
یکی از نکات قابل توجه این تحولات، گسترده‌تر شدن مفهوم رقابت در حوزه هوش مصنوعی است. مسئله دیگر تنها داشتن یک مدل هوش مصنوعی قدرتمند نیست؛ بلکه دسترسی به داده، توان پردازشی، مراکز داده، سرمایه‌گذاری و تعیین قواعد استفاده از فناوری نیز اهمیت پیدا کرده است. گزارش دنیای اقتصاد نیز این مجموعه عوامل را در کنار یکدیگر به‌عنوان بخشی از زیرساخت جدید اقتصادی مورد توجه قرار داده است.
این مسئله برای حوزه سلامت اهمیت مضاعفی دارد؛ زیرا هرچه استفاده از فناوری‌های مبتنی بر داده و هوش مصنوعی در خدمات سلامت گسترده‌تر شود، نحوه حکمرانی این فناوری نیز به یکی از موضوعات مهم سیاست‌گذاری سلامت تبدیل خواهد شد.
هوش مصنوعی؛ موضوعی فراتر از فناوری اطلاعات
تحولات جهانی نشان می‌دهد هوش مصنوعی را دیگر نمی‌توان صرفاً موضوعی متعلق به شرکت‌های فناوری و واحدهای IT دانست. وقتی تصمیمات مربوط به این فناوری بر حوزه‌ای مانند سلامت اثر می‌گذارد، سیاست‌گذاری درباره آن نیز به موضوعی میان‌بخشی تبدیل می‌شود.
از منظر نبض تحلیل، پرسش مهم برای نظام سلامت ایران نیز از همین نقطه آغاز می‌شود: در شرایطی که کشورها در حال طراحی مدل‌های حکمرانی و توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی هستند، جایگاه سلامت در سیاست‌گذاری AI ایران چگونه تعریف خواهد شد و چه چارچوبی برای استفاده از این فناوری در نظام سلامت شکل خواهد گرفت؟
پاسخ به این پرسش می‌تواند تعیین کند که هوش مصنوعی در سال‌های آینده تا چه اندازه از یک ابزار فناورانه به بخشی از زیرساخت تصمیم‌گیری و ارائه خدمات سلامت در کشور تبدیل شود.
