هشدار درباره آینده تولید واکسن در ایران؛ ضرورت اصلاح نظام قیمت‌گذاری

به گزارش نبض سلامت، مهدی پریان، معاون تولید و رئیس مجتمع تولیدی تحقیقاتی انستیتو پاستور ایران، با اشاره به چالش‌های اقتصادی و ساختاری صنعت واکسن اظهار داشت: تولید واکسن تنها به دانش فنی و توان علمی وابسته نیست و استمرار فعالیت این صنعت راهبردی به سرمایه‌گذاری مستمر، زیرساخت‌های به‌روز، نیروی انسانی متخصص و بازار قابل پیش‌بینی نیاز دارد.

وی با اشاره به ظرفیت‌های علمی و تجربی موجود در مؤسسه تحقیقات واکسن و سرم‌سازی رازی و انستیتو پاستور ایران افزود: با وجود این توانمندی‌ها، چالش‌های اقتصادی و ساختاری، مسیر توسعه صنعت واکسن کشور را با دشواری‌هایی مواجه کرده است.

فاصله قیمت خرید واکسن با هزینه واقعی تولید

پریان یکی از مهم‌ترین مشکلات صنعت واکسن را فاصله میان قیمت خرید واکسن‌های تولید داخل و هزینه‌های واقعی تولید دانست و اظهار داشت: زمانی که قیمت‌گذاری محصولات با هزینه‌های تأمین مواد اولیه، تولید، کنترل کیفیت و سرمایه‌گذاری مجدد تناسب نداشته باشد، تولیدکنندگان منابع کافی برای توسعه فعالیت‌های خود در اختیار نخواهند داشت.

وی افزود: در چنین شرایطی، حتی مجموعه‌های باسابقه و برخوردار از توان علمی قابل توجه نیز برای تأمین منابع مورد نیاز نوسازی خطوط تولید و ارتقای فناوری با محدودیت مواجه می‌شوند.

معاون تولید انستیتو پاستور ایران با تأکید بر سرمایه‌بر بودن ایجاد و توسعه زیرساخت‌های تولید واکسن تصریح کرد: دستیابی به تولید اقتصادی و رقابت‌پذیر، به تیراژ مناسب وابسته است.

وی با اشاره به تجربه کشور هند در تولید انبوه واکسن افزود: بهره‌گیری از اقتصاد مقیاس، نقش مهمی در کاهش قیمت تمام‌شده و افزایش توان رقابت در بازار جهانی دارد؛ با این حال، تحریم‌ها و محدودیت‌های صادراتی، دستیابی تولیدکنندگان ایرانی به این ظرفیت را دشوار کرده است.

نبود قراردادهای بلندمدت؛ مانع سرمایه‌گذاری در صنعت واکسن

پریان با انتقاد از نبود قراردادهای بلندمدت و تضمین‌شده خرید واکسن اظهار داشت: تولیدکننده‌ای که نسبت به بازار آینده محصول خود اطمینان ندارد، نمی‌تواند برای توسعه خطوط تولید، انتقال فناوری و فعالیت‌های تحقیق و توسعه برنامه‌ریزی مطمئنی داشته باشد.

وی تأکید کرد: اصلاح نظام قیمت‌گذاری و ایجاد بازار قابل پیش‌بینی برای واکسن‌های تولید داخل، صرفاً یک مطالبه اقتصادی نیست، بلکه ضرورتی برای حفظ امنیت و پایداری تأمین واکسن در کشور محسوب می‌شود.

تعدد نهادهای تصمیم‌گیر و طولانی بودن فرآیندهای نظارتی

معاون تولید انستیتو پاستور ایران با اشاره به موانع تنظیم‌گری صنعت واکسن اظهار داشت: تعدد نهادهای تصمیم‌گیر و طولانی بودن فرآیندهای نظارتی از دیگر چالش‌های توسعه اکوسیستم واکسن کشور است.

وی با یادآوری تجربه دوران همه‌گیری کرونا افزود: در آن دوره مشخص شد که طراحی سازوکارهای متناسب با شرایط اضطراری می‌تواند فرآیندهای بررسی و صدور مجوز را تسریع کند.

پریان تأکید کرد: حفظ این تجربه، تقویت هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول و مشارکت تولیدکنندگان در تصمیم‌گیری‌های مرتبط با برنامه ایمن‌سازی کشور می‌تواند به بهبود شرایط تولید کمک کند.

فرسودگی زیرساخت‌ها و مهاجرت نیروی متخصص

وی فرسودگی زیرساخت‌های تولید، دشواری دسترسی به تجهیزات، قطعات یدکی و فناوری‌های پیشرفته را از دیگر مشکلات صنعت واکسن برشمرد و اظهار داشت: وابستگی به واردات مواد اولیه و محدودیت انتقال فناوری، ضرورت سرمایه‌گذاری هدفمند در پلتفرم‌های نوین تولید واکسن را دوچندان کرده است.

پریان همچنین مهاجرت نیروی انسانی متخصص را تهدیدی جدی برای آینده این صنعت دانست و افزود: حفظ سرمایه انسانی به اندازه تأمین تجهیزات و منابع مالی اهمیت دارد و باید در سیاست‌گذاری‌های توسعه صنعت واکسن مورد توجه قرار گیرد.

تجربه هند، کوبا و برزیل در توسعه صنعت واکسن

معاون تولید انستیتو پاستور ایران با اشاره به تجربه کشورهای مختلف تصریح کرد: مسیر واحدی برای توسعه صنعت واکسن وجود ندارد و کشورها متناسب با ظرفیت‌ها و ساختارهای خود، الگوهای متفاوتی را دنبال کرده‌اند.

وی افزود: هند با ترکیب ظرفیت‌های دولتی و خصوصی و تمرکز بر تولید انبوه و صادرات، کوبا با پیوند میان پژوهش و تولید و برزیل با توسعه مشارکت‌های عمومی و خصوصی، تجربه‌های متفاوتی در این حوزه داشته‌اند.

پریان تأکید کرد: وجه مشترک این الگوها، توجه به ارتباط میان سیاست‌گذاری، سرمایه‌گذاری، فناوری و بازار است.

ضرورت حرکت به سمت پلتفرم‌های پایدار تولید واکسن

وی با تأکید بر ضرورت تغییر رویکردهای حمایتی در صنعت واکسن اظهار داشت: عبور از حمایت‌های پراکنده و پروژه‌محور و حرکت به سمت توسعه پلتفرم‌های پایدار تولید می‌تواند راهبردی مؤثر برای صنعت واکسن ایران باشد.

پریان بازنگری در سیاست‌های قیمت‌گذاری و خرید، انعقاد قراردادهای چندساله برای واکسن‌های اولویت‌دار، انتقال فناوری، حمایت هدفمند از تولید داخلی بر اساس کیفیت، ایمنی، اثربخشی و قیمت رقابتی و تقویت هماهنگی میان تولیدکنندگان را از اقدامات ضروری در این مسیر برشمرد.

معاون تولید و رئیس مجتمع تولیدی تحقیقاتی انستیتو پاستور ایران در پایان اظهار داشت: صنعت واکسن بخشی از زیرساخت راهبردی سلامت کشور است و پایداری آن را نمی‌توان صرفاً با اتکا به توان علمی و تلاش متخصصان تضمین کرد.

وی تأکید کرد: نوسازی زیرساخت‌ها، حفظ نیروی انسانی و تقویت ظرفیت تولید داخلی، نیازمند سیاست‌های اقتصادی و حمایتی متناسب با واقعیت‌های این صنعت است و اصلاح نظام قیمت‌گذاری می‌تواند نقطه آغاز مهمی برای بازسازی توان تولیدی و تضمین آینده صنعت واکسن کشور باشد.